Actueel lesmateriaal van SenecaBurgerschap.

Niets is zo veranderlijk als de maatschappij en de gebeurtenissen van vandaag. Als docent maatschappijleer, MASK, MAW of burgerschap besteed je hier voortdurend aandacht aan..
Als Seneca Burgerschap helpen we je daar graag bij en daarom publiceren we elke week een nieuwe opdracht, werkvorm of inhoudelijk les.

Vragen, opmerkingen of wil je dat wij eens meedenken met jouw lespraktijk?
Mail naar Naomi en Lennart, via servicehuis@senecaburgerschap.nl

Extra werkvorm | verbod op consumentenvuurwerk

43x gelezen

Gepubliceerd :14-12-25

Vanaf de jaarwisseling van 2026/2027 komt er een verbod op consumentenvuurwerk. Dat betekent dat dit het laatste jaar is dat mensen (legaal) kunnen genieten van of zich kunnen ergeren aan het vuurwerk. Een tijdje terug hebben wij een werkvorm met kaartspel gemaakt met als thema 'de Vuurwerkrellen in Roosendaal'.  Verschillende situaties met…

Les over de feestdagen in Nederland

30x gelezen

Gepubliceerd :12-12-25

Officiële vrije feestdagen.. In Nederland hebben we er acht. In deze les staan kan je stilstaan bij de Nederlandse vrije feestdagen. Verschilt Nederland hierin veel van andere landen? Mogen feestdagen nog bij hun naam genoemd worden? En moet je zelf kunnen kiezen om Kerst om te ruilen voor het Suikerfeest? De les is geschikt voor maatschappijleer,…

Videotip | App me als je thuis bent

26x gelezen

Gepubliceerd :12-12-25

Er is een docuserie gemaakt over vrouwen die te maken hebben gehad met seksueel geweld. Zij doorbreken het zwijgen en vertellen wat zij hebben meegemaakt en welke plek dat inneemt in hun leven en in de samenleving. Het is een heftige serie die wellicht niet voor elke doelgroep geschikt is. Mocht je wel aandacht willen besteden aan dit…

Les over armoede

44x gelezen

Gepubliceerd :25-11-25

Sinterklaas is weer in het land is, maar niet voor alle kinderen en jongeren is dat fijn. Als iedereen om je heen cadeautjes krijgt in december, maar jij woont in een gezin waar daar geen geld voor is? Moeten we daar iets aan doen? En wie dan? Dat kan je met je leerlingen en studenten bespreken in deze geüpdatete les in samenwerking met…

Werkvorm | Jongeren Onderwerpen aan de formatietafel

50x gelezen

Gepubliceerd :25-11-25

Vorige week zaten enkele jongeren aan tafel bij de formatie, maar uit onderzoek van Ipsos I&O blijkt dat Nederlandse jongeren zich structureel niet gehoord voelen door de politiek. Jongeren vinden andere onderwerpen belangrijk dan politici. Bespreek met je klas welke onderwerpen juist wel besproken moeten worden aan de formatietafel. Verzamel deze…

Videotip |  Documentaire Pim Fortuyn

57x gelezen

Gepubliceerd :25-11-25

KRO/NCRV hebben een documentaire gemaakt over Pim Fortuyn. Volgende week komt de laatste van 8 afleveringen op televisie en daarin die serie geeft een mooi inkijkje in de jaren voor Fortuyn. Interessant om als docent als verdiepingsmateriaal te kijken of samen met leerlingen fragmenten te bekijken die passen bij verschillende delen van de lesstof

Verkiezingslessen

Werkvorm na verkiezingen | Seneca - Formatiespel 2025

397x gelezen

Gepubliceerd :18-11-25

Om leerlingen meer inzicht te geven in de formatie, hebben we een eenvoudig simulatiespel ontwikkeld. Leerlingen spelen een politieke partij na en proberen samen een kabinet te vormen in één les.

Videotip na verkiezingen | Eerste dag in de Tweede Kamer

40x gelezen

Gepubliceerd :18-11-25

Vorige week is de nieuwe Tweede Kamer beëdigd. Politici legden de eed of belofte af. RTL volgde een aantal van.

Verdiepingstip na verkiezingen | ‘de toekomst’

59x gelezen

Gepubliceerd :18-11-25

Politieke partijen zijn nu met elkaar in gesprek om te gaan samenwerken of juist niet. Maar wat zeggen de partijen eigenlijk over 'de toekomst'?  En dan bedoelen we niet 2030 of 2035, maar bijvoorbeeld 2050. Met de volgende les kan je daar met je leerlingen of studenten over nadenken.

Klimaattop Brazilië  -  VN simulatiespel - Havo versie

35x gelezen

Gepubliceerd :18-11-25

In Brazilië vindt de klimaattop plaats. Op onze toetsenbank staat een simulatiespel van meer lessen om dat met leerlingen en studenten na te spelen in 2 of 3 lessen.  Kost even voorbereiding, maar daarvoor hebben we voorbereidingsfilmpjes (zie bijv hier). Succes gegarandeerd!

Week 8 | Werkvorm : coalities bedenken

127x gelezen

Gepubliceerd :28-10-25

Met leerlingen en studenten hebben we het de afgelopen weken veel gehad over het proces voor de verkiezingen, maar wat gebeurt er eigenlijk na de verkiezingsdag? Bespreek met behulp van deze powerpoint het proces van informeren. Welke coalities bedenken de leerlingen en studenten, rekening houdend met de informele regels? Daar kun je met deze…

Week 8 | Videotip : de politieke partijen uitgelegd

93x gelezen

Gepubliceerd :28-10-25

Deze week een videotip van NOS op 3. In deze video worden de politieke partijen uitgelegd. Je kan deze in de les gebruiken als je aandacht besteedt aan politieke partijen. Ook kan je de video gebruiken als hulp bij het maken van mogelijke coalities.

Week 8 | Verdiepingstip : de Atlantische Commissie

97x gelezen

Gepubliceerd :28-10-25

Deze week een tip van de Atlantische Commissie. Deze organisatie heeft een lesstart gemaakt waariningezoomd wordt op de visie van partijen op internationale thema's als defensie-uitgaven, Gaza-Israël en de oorlog in Oekraïne.

Week 7 | werkvorm : PO Campagne voeren

91x gelezen

Gepubliceerd :23-10-25

De verkiezingen naderen hun ontknoping en wat kan een politieke partij in de laatste dagen nog doen om kiezers te overtuigen? Daarvoor deze week een opdracht waarbij leerlingen een campagneteam voor een politieke partij vormen. Eerst wordt de gekozen partij onderzocht. Daarna wordt op basis van deze informatie een campagnestrategie bedacht. Deze…

Week 7 | Videotip : Armaan Banaan

106x gelezen

Gepubliceerd :23-10-25

In verkiezingstijd worden sociale media ingezet om het imago van de politicus te verbeteren. Er gaan veel fragmenten rond waarin lijsttrekkers tijdens debatten hun punt sterk maken. Leerlingen en studenten kunnen dat tegenkomen op sociale media. Daarover dit artikel in Trouw. Online komen leerlingen en studenten niet alleen berichten van…

Week 7 | Verdiepingstip : PO presentatie nieuws

60x gelezen

Gepubliceerd :23-10-25

In verkiezingstijd en ook daarbuiten zijn er heel veel nieuwsberichten te behandelen in de les? Maar hoe kun je aan de ene kant actualiteit gebruiken en tegelijk ook je periodeplanning aanhouden? Een kleine opdracht die we delen is het laten maken van een nieuwspresentatie. Groepjes leerlingen of studenten kiezen zelf een actueel onderwerp dat ze…

Week 6 | werkvorm : Kijkwijzer verkiezingsdebat

163x gelezen

Gepubliceerd :14-10-25

Afgelopen was het eerste grote verkiezingsdebat. Daarom hebben we voor deze week een kijkopdracht. Kijk en analyseer met je leerlingen een verkiezingsdebat. Door middel van deze opdracht worden niet alleen de lijsttrekkers geanalyseerd, maar kijken de leerlingen ook naar hun eigen standpunten en waarden. Weten de lijsttrekkers leerlingen te…

Week 6 | Videotip : het Pointer Verkiezingsdebat

92x gelezen

Gepubliceerd :14-10-25

Naast debat zijn ook dialoog en gesprek belangrijk in een democratie. Daarom als videotip deze week programma’s waarin andere manieren van uitwisselen van standpunten centraal staan. Zo gaan jongeren in het Pointer Verkiezingsdebat met politici in gesprek over thema's die voor hun toekomst belangrijk zijn. Of kijk naar een fragment van Een…

Week 6 | Verdiepingstip : Bubbelopdracht

114x gelezen

Gepubliceerd :14-10-25

In verkiezingsdebatten lijken partijen soms lijnrecht tegenover elkaar te staan. Partijen denken over veel onderwerpen net anders en proberen zo de stemmen van zwevende kiezers binnen te halen. Tegelijkertijd is er ook genoeg dat partijen en individuen met elkaar bindt. In de extra opdracht van deze week kunnen leerlingen onderzoeken of zij zelf in…

Week 5 | Werkvormen : Stemhulpen

178x gelezen

Gepubliceerd :07-10-25

Bij elke verkiezingen worden de stemhulpen weer vernieuwd. Die van dit jaar staan sinds kort weer online. Ook jongeren vinden het vaak interessant om te kijken welke partij past bij de standpunten die ze hebben. Het invullen van de stemhulpen kan soms wel wat verdieping gebruiken, daarom hebben we een opdracht ontwikkeld waarbij jouw leerlingen…

Week 5 | Extra PO-tip : Kiesdrempel

104x gelezen

Gepubliceerd :07-10-25

Een kiesdrempel is een maatregel die kan leiden tot meer daadkracht in de politiek. In deze praktische opdracht gaan de leerlingen het probleem rondom versnippering analyseren en beoordelen of een kiesdrempel daar een wenselijke oplossing voor is. Het eindproduct van de leerlingen is een geschreven verkiezingsparagraaf over democratische…

Week 5 | Videotip : Machtsdilemma: inspraak, kiesrecht of daadkracht

101x gelezen

Gepubliceerd :07-10-25

De videotip van deze week is er eigenlijk niet één, het is een playlist. We hebben weer nieuwe video's geüpload waarin belangrijke begrippen van de maatschappijvakken worden uitgelegd. Zo ook deze video over het machtsdilemma. Welke waarde is belangrijker: inspraak of daadkracht? Een tip dus om te video rondom dit dilemma te bekijken en daarna…

Week 5 |  Verdiepingstip : Simon Otjes over het Kieskompas

82x gelezen

Gepubliceerd :07-10-25

In de opdracht van deze week staan de stemhulpen centraal. Op de site van StukRoodVlees kwam een blog van Simon Otjes over het Kieskompas online. Interessant verdiepingsmateriaal voor docenten en ook voor leerlingen die maw hebben en bezig zijn / gaan met onderzoek.

Week 4 | Werkvorm : debatopdrachten over kiesrecht

114x gelezen

Gepubliceerd :30-09-25

Deze week delen wij twee debatopdrachten over kiesrecht in Nederland.  In opdracht 1 gaan de leerlingen door middel van een binnen- en buitenkring met elkaar in gesprek over welke mensen wel of geen kiesrecht zouden moeten hebben. In opdracht 2 gaan de leerlingen kijken naar wie wel of geen stemrecht zou moeten hebben. Dat doen ze…

Week 4 | Videotip : Bender bij de uit hand gelopen demonstraties

107x gelezen

Gepubliceerd :30-09-25

Veel jongeren kennen Bender: een YouTuber die humoristische journalistieke video's maakt. In de videotip van deze week een video waarin Bender op bezoek gaat bij de uit hand gelopen demonstraties in Den Haag. Die rellen komen goed in beeld in het verslag van Bender. Niet elk deel uit deze video is even geschikt, maar een gedeelte dat interessant is…

Week 4 | Verdiepingstip : interview een demonstrant

123x gelezen

Gepubliceerd :30-09-25

Als extra opdracht deze week een interview-opdracht: ‘interview een demonstrant’. Het aantal meldingen van demonstraties is de laatste jaren flink toegenomen. Demonstreren is een recht en de reden achter een demonstratie is vaak de ontevredenheid rondom (de aanpak van) een maatschappelijk probleem.In deze opdracht is het de bedoeling dat de…

Week 3 | Werkvorm : botsingen tussen partijen

203x gelezen

Gepubliceerd :23-09-25

De ene partij wil betaalbare boodschappen en een andere partij wil meer aandacht voor het milieu en een derde partij wil dat de overheid zich uitspreekt over internationale zaken. Partijen brengen verschillende onderwerpen naar voren in debatten en verkiezingsprogramma’s en zijn daarom soms moeilijk met elkaar te vergelijken. Seneca Burgerschap…

Week 3 | Videotip : podcast De Spindoctors

125x gelezen

Gepubliceerd :23-09-25

Vorige week was er in de podcast De Spindoctors een heftige aanvaring tussen Julia Wouters en Raymond Mens. Dat ging over de moord op Charlie Kirk en reacties daarop. Deze aflevering kun je hier kijken en laat zien hoe verschillend mensen denken en hoe lastig het kan zijn daar op een goede manier met elkaar over te spreken. Met leerlingen kun je…

Week 3 | Verdiepingstip : een socratisch gesprek

89x gelezen

Gepubliceerd :23-09-25

Het voeren van een goede dialoog (zie videotip) is iets wat je moet leren. Daarom ontwikkelen we bij Seneca werkvormen om dat te oefenen. We starten in de eerste maand vaak met een opdracht die dicht bij de leefwereld van leerlingen en studenten staat, maar niet te heftig is. Het bijbehorende rollenspel rondom fatbikes kun je hier vinden, we…

Week 2 | Werkvorm : Verkiezingen en Prinsjesdag

156x gelezen

Gepubliceerd :17-09-25

Deze week twee PowerPoints om te gebruiken in de les. De ene is gericht op de verkiezingen en is geschikt om te vertellen wat er voor en na de verkiezingen gebeurt. In tien overzichtelijke stappen (vijf vóór en vijf ná 29 oktober) kun je als docent aan leerlingen en studenten uitleggen wat er gebeurt de komende tijd. Met de tweede PowerPoint kun…

Week 2 | Videotip : Super Saturday

87x gelezen

Gepubliceerd :17-09-25

Op 'Super Saturday' kwamen begin september acht partijen samen met hun achterban. Een interessante video om te bespreken hoe leden bij hun partijen betrokken worden in de verkiezingstijd en wat lidmaatschap van politieke partijen dus kan beteken

Week 2 | Verdiepingstip : podcast Stuk Rood Vlees

71x gelezen

Gepubliceerd :17-09-25

Niet alleen materiaal voor leerlingen kan handig zijn om te krijgen, voor je vak kan het ook leuk zijn om je zelf meer te verdiepen in het onderwerp waar je met je leerlingen over spreekt. Daarom deze week een podcasttip (voor onderweg). Hoogleraar politicologie Tom van der Meer gaat in deze aflevering van de podcast Stuk Rood Vlees in op de…

Week 1 | Werkvorm : Maatschappelijke problemen-diamant

177x gelezen

Gepubliceerd :09-09-25

Welk maatschappelijk probleem moet als eerste opgelost worden? Politieke partijen trappen de verkiezingscampagnes af met vraagstukken die zij belangrijk vinden en daar gaat deze eerste opdracht over.  Op basis van het Continu Onderzoek Burgerperspectieven van het SCP hebben we negen maatschappelijke problemen opgesomd en leerlingen mogen deze…

Week 1 | Videotip : Hoe dit kabinet voor de tweede keer viel

128x gelezen

Gepubliceerd :09-09-25

Nederland bevindt zich op dit moment in een uitzonderlijke situatie. Het kabinet is in anderhalf jaar tijd niet één, maar twee keer gevallen. Dit kan veel gespreksstof opleveren: wat gebeurt er als een kabinet valt? Waarom is precies dit kabinet twee keer gevallen? Waarom was dit kabinet sowieso een bijzonder kabinet?

Week 1 | Verdiepingstip : Waardendiamant

120x gelezen

Gepubliceerd :09-09-25

Een politieke partij is vaak gegroepeerd rondom dezelfde waarden. Sommige waarden zijn belangrijk, andere minder. In deze diamantopdracht moeten leerlingen waarden rangschikken. Een mooie opdracht om te kijken welke waarden ze hetzelfde hebben als politieke partijen die deelnemen aan de verkiezingen.

Wensen of suggesties?

Het Seneca Servicehuis is er voor en door docenten.

Heb je suggesties of wensen voor (verkiezings)materiaal of wil je dat wij met je meedenken?

Laat dat dan hier weten!

Bezoek onze webshop

Bezoek de Toetsenbank